Sta-op-stoelen: functies, maten en wat de prijs bepaalt
Wat een sta-op-stoel doet
Bij een sta-op-stoel brengt een elektromotor de zitting geleidelijk omhoog en iets voorover. Daardoor komt u dichter bij een staande houding voordat u daadwerkelijk het gewicht op de benen zet. Dat kan het opstaan minder zwaar maken en kan de kans op moeizaam of onbeheerst opstaan verkleinen. Een garantie op een veilige transfer is het niet: u moet zelf nog stabiel kunnen staan en de beweging kunnen volgen.
De meeste sta-op-stoelen zijn tegelijk relaxfauteuil. Ze kunnen dus ook achterover kantelen, met een voetsteun die uitklapt. Het aantal standen dat daarbij mogelijk is, hangt af van het aantal motoren.
Aantal motoren: van eenvoudig tot volledig verstelbaar
Het aantal motoren bepaalt hoeveel delen van de stoel onafhankelijk van elkaar bewegen.
- Eén motor: rugleuning en voetsteun bewegen gekoppeld, en de stoel kan omhoog kantelen. Eenvoudig te bedienen en meestal het meest compacte model.
- Twee motoren: rug en voetsteun zijn apart te verstellen, zodat u bijvoorbeeld rechtop kunt zitten met de benen omhoog.
- Drie of meer motoren: naast rug en voetsteun is vaak ook de zithoek of de hoofd- en lendensteun apart verstelbaar. Sommige modellen hebben een kantelstand waarbij de hele zitkuip meebeweegt.
Meer motoren betekent meer mogelijkheden, maar ook een uitgebreidere handbediening met meer knoppen. Voor wie moeite heeft met kleine knoppen of het onthouden van functies, kan een eenvoudiger model prettiger zijn.
Maten: de stoel moet bij het lichaam passen
Een sta-op-stoel werkt alleen goed als de maatvoering klopt. Onderstaande punten komen in vrijwel alle keuzehulpen van fabrikanten terug.
Past de tabel niet op uw scherm? Veeg of scroll horizontaal voor de rest.
| Maat of kenmerk | Waar u op let |
|---|---|
| Zithoogte | Beide voeten plat op de vloer, knieën ongeveer in een rechte hoek |
| Zitdiepte | Rug sluit aan op de rugleuning, knieholte vrij van de zitrand |
| Zitbreedte | Ruim genoeg om te verzitten, niet zo breed dat steun wegvalt |
| Hoogte armleuningen | Onderarmen rusten ontspannen, schouders blijven laag |
| Vorm armleuningen | Stevig en ver genoeg naar voren om bij het opstaan op te steunen |
| Rugleuning en hoofdsteun | Ondersteuning tot in de nek, passend bij de lichaamslengte |
| Maximale belasting | Opgegeven draagvermogen van het gekozen model |
| Benodigde ruimte | Vrije ruimte achter en voor de stoel in de ligstand |
Veel merken leveren dezelfde stoel in meerdere zitmaten, soms ook op maat. Laat u daarbij niet leiden door hoe een stoel in de showroom oogt, maar door hoe u erin zit: voeten op de grond, rug ondersteund, en opstaan zonder dat u naar voren wordt geduwd.
Bediening, stroom en praktische kenmerken
De handbediening is een onderschat onderdeel. Let op de grootte van de knoppen, het contrast van de opschriften en of de bediening met één hand te gebruiken is. Sommige stoelen hebben een vaste plaats voor de bediening aan de zijkant, wat zoeken voorkomt.
Andere praktische punten:
- Snelheid van de beweging: een rustige, gecontroleerde beweging is voor de meeste mensen prettiger dan een snelle.
- Noodstroom of accu: bij een aantal modellen keert de stoel bij stroomuitval terug naar de zitstand. Zonder die voorziening blijft de stoel staan in de stand van dat moment.
- Draaivoet: maakt het makkelijker om zijwaarts uit te stappen, maar vraagt wel extra ruimte.
- Wandvrije constructie: stoelen die bij het achteroverkantelen naar voren schuiven, hebben minder ruimte tot de muur nodig.
- Extra functies: sommige fauteuils hebben verwarming in de zitting of een massagefunctie. Of dat voor u prettig of verstandig is, kunt u het best met een zorgverlener bespreken.
Bekleding, onderhoud en de plaats in huis
De bekleding bepaalt hoe de stoel aanvoelt en hoe makkelijk hij schoon te houden is. Stof zit warm en zacht, leer en kunstleer zijn doorgaans eenvoudiger af te nemen. Vraag na of de hoezen afneembaar of vervangbaar zijn en of er een variant met vochtwerende bekleding bestaat; dat kan van belang zijn wanneer de stoel intensief wordt gebruikt.
Denk ook aan de plaats in de kamer: een sta-op-stoel heeft een stopcontact nodig en het snoer moet zo lopen dat er geen struikelrisico ontstaat. Rondom de stoel is vrije loopruimte prettig, zeker bij gebruik van een rollator of stok.
Wat het prijsverschil bepaalt
Wij noemen geen bedragen; prijzen verschillen per merk en per winkel en veranderen regelmatig. Wel is duidelijk welke factoren het verschil maken:
- het aantal motoren en verstelmogelijkheden;
- standaardmaat of stoel op maat gemaakt;
- het frame en de kwaliteit van het binnenwerk;
- de bekleding (stof, kunstleer of leer);
- extra's zoals draaivoet, accu, verwarming of massage;
- levering, montage aan huis en de service- en garantievoorwaarden.
Vraag altijd na wat er bij de levering is inbegrepen: bezorging tot in de kamer, het in elkaar zetten, het meenemen van de oude stoel, en hoe reparaties worden afgehandeld. Bij een product met motoren is de serviceregeling minstens zo belangrijk als de stoel zelf. Ook huren of proefplaatsing thuis is bij een aantal aanbieders mogelijk.
Voor wie een sta-op-stoel minder geschikt is
Een sta-op-stoel is niet voor iedereen de beste oplossing. Minder passend kan hij zijn:
- wanneer iemand na het opstaan niet zelfstandig stabiel kan blijven staan; de stoel brengt u wel omhoog, maar biedt daarna geen steun;
- bij ernstige geheugen- of begripsproblemen, waarbij een handbediening met meerdere knoppen verwarring kan geven;
- wanneer het opstaan vooral moeizaam gaat vanuit bed, toilet of auto; dan zijn andere hulpmiddelen of aanpassingen logischer;
- in kleine kamers waar onvoldoende ruimte is voor de ligstand of een draaivoet;
- wanneer iemand liever een gewone stoel gebruikt en de fauteuil daardoor ongebruikt blijft staan.
Ook geldt: een stoel die te hoog, te diep of te breed staat afgesteld, kan het zitten juist ongemakkelijker maken. Maatvoering gaat vóór functies.
Vergoeding en advies
Of een sta-op-stoel in aanmerking komt voor een vergoeding via de gemeente, de Wmo of een andere regeling, verschilt per situatie en per gemeente. Informeer hiernaar bij uw gemeente of bij het Wmo-loket voordat u tot aanschaf overgaat, want achteraf indienen is vaak niet mogelijk.
Wilt u weten of een sta-op-stoel past bij uw situatie, en welke zithoogte en verstelmogelijkheden voor u verstandig zijn? Bespreek dat met uw huisarts, een ergotherapeut of de wijkverpleegkundige. Zij kunnen meekijken naar hoe u opstaat en loopt, en hun advies afstemmen op uw woning en dagelijkse gewoonten.
Dit artikel is AI-ondersteund opgesteld op basis van openbare bronnen en daarna op de vaste regels van deze site gecontroleerd. Wij hebben de beschreven hulpmiddelen niet zelf fysiek getest.